جلال مصطفوى كاشانى
26
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى )
و نمونههايى از برجستهترين پزشكان اروپا را ، در اين مدت دراز ، مىتوان نام برد كه موافق يا مخالف با مكتب او بودهاند و چون اين مطلب كمال اهميت را دارد ، ازآنرو آراء و عقايد موافق و مخالف مورد بحث و تحقيق قرار داده مىشود : موافقين با مكتب طب شيميايى پاراسلس از معروفترين پيروان مكتب طب شيميايى پاراسلس در قرن شانزدهم و هفدهم ، سه تن را بايد نام برد : وان هلمون « 22 » ( 1644 - 1577 ) بلژيكى . سيلويوس « 23 » ( 1672 - 1614 ) هلندى . ويليس « 24 » ( 1675 - 1622 ) پزشك انگليسى . اين سه تن در اروپا بسيار معروف شدند ، ولى عجيب اينجاست كه هيچكدام از آنان با اينكه اصول اين مكتب را پذيرفته بودند و حالات مختلف بيماريها را به وسيلهء واكنشهاى شيميايى تفسير مىكردند و براساس همين توجيهات به درمان بيماران مىپرداختند ، باز در عمل چون از داروهاى شيميايى زيان مىديدند چندان به مفروضات خود پايبند نبودند و براى درمان بيماران ، به همان گياهان دارويى ، كه خواصشان قرنها مورد آزمايش قرار گرفته و فوايدشان محرز شده بود ، متوسل مىشدند . ناگفته نماند كه يكى از علل سستى عقايد آنان نسبت به طب شيميايى اين بود كه علم شيميايى در آن زمان دوران كودكى خود را طى مىكرد و نمىتوانست حالات مختلف بيماريها و درمان آنها را با اصول خود به خوبى توجيه كند . مثلا سيلويوس معتقد بود كه : « تندى و تيزى مايعات درونى بدن بر روحهاى حياتى و حيوانى و اعصاب اثر دارد و برحسب محلى كه اثر كند ، تپش قلب ، غشى ، ضيق النفس ، تشنجات ، جنون ، هيسترى ، صرع و نقرس پديد آورد . در اين حالات هميشه آسيديته بر قليائيت غلبه دارد و بيشتر ديده مىشود . درمان بيماريها از اين دو كيفيت شيميايى ناشى مىگردد . مىگفتند : غليان صفرا را بوسيلهء مسهل از ميان ببريد و تندى آن را بوسيلهء داروهاى مخدر ( ناركوتيك ) خنثى كنيد . آسيديتهء بلغم و شيرهء لوز المعده را بوسيلهء داروهاى محرك كه عرقآور است و آسيديته و ترشحات را خنثى سازند و روحهاى حياتى را تقويت نمايد ، درمان كنيد . آسيدهاى ضعيف براى حل قليائيت اخلاط به كار مىرود . » « 25 » ولى ، بمرور زمان ، به هر اندازه علم شيمى پيش مىرفت ، فكر استفاده از اصول و موازين شيمى در پزشكى بيشتر تقويت مىشد و ايمان پيروان مكتب طب شيميايى به
--> ( 22 ) . Van Helmont ( 23 ) . Silvius ( 24 ) . Willis ( 25 ) . Dictionnaire Encyclopedique des Sciences Meicals Tome 58 . 1976 p . 122